آخرین افزوده ها
  11:54 عصر پنج‌شنبه، 26 آذر 1388

2:09 عصر شنبه، 18 مهر 1388

درباره جنبش اجتماعی جدید 10 - انواع شبکه‏های اجتماعی

سعید مدنی

آنچه در ادامه می‌خوانید، دهمین شماره از سلسله یادداشت‌های دکتر سعید مدنی، از فعالان ملی و مذهبی است که با عنوان "درباره جنبش اجتماعی جدید" در موج سبز آزادی منتشر می‏شود.


شبکه های اجتماعی به دو گروه رسمی و غیر رسمی تقسیم می شوند. شبکه های اجتماعی غیر رسمی عبارتند از روابط رودررو بین گروه محدودی از افراد که یکدسگر را می شناسند و به واسطه پیوند های قوم و خویشی، دوستی ،حرفه ای یا همسایگی به هم وابسته اند. شبکه های غیر رسمی "نهادهایی" هستند که کنش های جمعی با الگوهای مشخص و معین دارند. این شبکه ها به لحاظ قانونی به رسمیت شناخته نمی شوند و نیازی هم ندارند که به رسمیت شناخته شوند ، اعضای آن ها تمام وقت در خدمت شبکه نیستند به همین لحاظ سازمان رسمی محسوب نمی شود، اما هیچ یک از این ها نافی قدرت و کارکردشان نمی شود.

شبکه های غیررسمی مقررات نانوشته ای دارند که منابع مشخصی را برای بقا و حیاتشان فراهم می کند. شبکه های غیر رسمی گاه در فرآیند تحول خود به شبکه های رسمی تبدیل می شوند. سازمان های غیر دولتی به ثبت رسیده ، تعاونی های روستایی، گروه های موسیقی یا ورزشی اغلب از دل شبکه های غیر رسمی متولد شده اند، اگرچه پس از کسب هویت رسمی نیز همچنان روابط افقی و تا حدی پراکنده دارند که تمایل افراد به عضویت در آن ها فراتر از دریافت دستمزد یا روابط بازار است. شبکه های غیر رسمی، به طور قطع و یقین کارکردهای ویژه ای دارند که ادامه حیاتشان موکول به آن کارکرد و خروجی است.

گاه این کارکرد جنبه های عاطفی دارد و احساس تعلق و دلبستگی را در گروهی از افراد تقویت می کند و گاه ابعاد کاملا عینی و واقعی دارد یعنی خدماتی را به اعضای شبکه ارائه می دهد که کاملا قابل محاسبه اند.(51) جنبش های اجتماعی زمینه کنش و فعالیت شبکه ها را تقویت می کنند ، زیرا انگیزه های مهمتری را برای اعضا ابه ارمغان می آورند. فعالیت و کنش در شبکه های غیر رسمی هرگز منافاتی با حضور اعضای آن ها در شبکه ها و سازمان های رسمی ندارد. سازمان های زسمی، شخصیت های حقوقی هستند که وظایف مشخصی را در سطح جامعه عهده دار هستند و در قبال انجام آن وظایف، درآمد کسب می کنند. اما همه روابط درون یک جامعه و حتی همه ی نیاز های افراد یک جامعه را نمی توان از طریق سازمان ها یا شبکه ها ی رسمی تأ مین کرد، بنا بر این تشکیل شبکه های غیر رسمی امری الزامی و اجتناب ناپذیر است و دولت ها و نظام های سیاسی نمی توانند مانع از تشکیل آن ها شوند.

رابطه بین شبکه های غیر رسمی و سازمان های رسمی مشروط به دریافت بازخورد مثبت شبکه غیر رسمی از سازمان رسمی است، در واقع " سربازان برای دسته خودشان می جنگند نه برای سازمان دیوانسالار ارتش " (52) بنا بر این اگر شبکه های غیر رسمی و سازمان های رسمی به یکدیگر اعتماد و اطمینان نداشته باشند، در مقابل یکدیگر صف آرایی می کند. به این ترتیب دیدار بی اعتمادی دو سوی منازعه بالاتر و بالاتر خواهد رفت. تجربه نشان داده در این منازعه سازمان های رسمی هستند که به دلیل ساختار غیر قابل منعطف و ناکار آمد ناچار می شوند عقب نشینی کند یا متلاشی شوند.

در نظام های دموکراتیک این تعارضات به حداقل می رسد ، اما در نظام های اقتدار گرا دامنه منازعه گسترش یافته و در جنبش های اجتماعی منعکس می شود .سرمایه ی اجتماعی حاصل از تعمیق اعتماد و مدارا در جنبش های اجتماعی منجر به تولد شبکه های گسترده غیر رسمی می شود، افرادی که در درون جنبش یکدیگر را همیابی کرده اند و قادر شده اند به همدیگر اعتماد بورزند، در ارتباط با هم ، شبکه های غیر رسمی را به وجود می آورند تا از طریق آن ها نقش مؤثر تری در جنبش داشته باشند.

شما قبل از انتخابات ریاست جمهوری در چند شبکه‏ی غیر رسمی عضو بودید؟ در جریان فعالیت‏های انتخاباتی وارد چه شبکه های جدیدی شدید یا خود مبتکر ایجاد شبکه بودید‏؟ پس از انتخابات و در جنبش سبز با چه شبکه‏هایی آشنا شدید؟ آیا عضو این شبکه ها هستید؟ چه قواعد و قوانین نا نوشته به شبکه های غیر رسمی مرتبط با جنبش سبز که شما عضو آن هستید، حاکم است؟ نسبت بین این قواعد و قوانین نا نوشته با جنبش سبز چیست؟ چگونه می توان حیات شبکه های غیر رسمی فعال در جنبش سبز را در راه سبز امید مهندس موسوی تداوم داد؟

پاسخ به این سؤالات و بسیاری دیگر را باید از طریق بررسی تجربه های دیروز و امروز جنبش های اجتماعی و جنبش سبز جستجو کرد.

 

 

 

ارسال به شبکه های اجتماعی   facebook فیس بوک   balatarin بالاترین   Donbaleh دنباله

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه