محاکمه فرزانه‏ترین سرآمدان ایران

اما چشم‏ها و دست‏های دادستان و قاضی، حالت افتاده لب‏هايشان، چه حالت نيشخند خود خواهانه‏ای دارد. پشت اين پيشانی‏های کوتاه احمقانه چيست که آن‏ها را اين گونه بی روح کرده‏است. چهره ترسان و رنگ پريده و بی اميد و هيبت آشفته آن‏ها، چه قدر به حقيقت درونی کودتاگران نزديک است.

آن‏ها که امروز در بیدادگاه نمایشی محاکمه می‏شوند شاید 15 سال پیش "آدم‏های زيادی" ‌‌بودند. آدم‏هایی که یا مخاطبی نداشتند یا ذهن اين‌ "آدم‏های زيادی‌" آرامش و قرار نداشت. اما همیشه می‌کوشیدند تا پيش‌ رو و شورنده‌ و مرد میدان‌های آزمايش ‌نشده‌ و آنسوی‌ كرانه‌ها‌ باشند. آن سال‏ها شاید می‏توانستند با چنین نمایشاتی، دچار نوميدی ‌و بدبينی‌ و بی ‌اعتقادی‌ ‌شوند، و به‌ ناگزير برای بازگرداندن باور و ایمان خود، تخيل‌ و احساس خود را در جای دیگری، جاری ‌سازند. آن دوران شاید برای تحقق خواست کودتا گران شانسی بود که این "آدم‏های زيادی" به‌ اوهام‌ و هذيان‌ روی‌ ‌آورند.

اما حرکتی که در آن سال‏ها با تدوین اندیشه و راه و روشی تازه در نیروهای اسلامی ایران، همچون روندی خود جوش، گام به گام و بر اساس تجربه و خودآگاهی جمعی این "آدم زيادی" تاسیس شد، اینک ‌به ثمر نشسته‏است. کسانی چون حجاریان، مصطفی تاج زاده، بهزاد نبوی، محسن میردامادی، محسن امین زاده، عبدالله رمضان زاده، محمد قوچانی و احمد زیدآبادی با حسّاسیّتی که داشتند و با شاخک‌هایی تیزی که رنج این سال‏های دشوار را در قالبِ افکار تازه می‏ریختند، توان ایستادن بر لبه‌ی تیز و باریکِ یک شمشیر در جامعه سیاسی و روشنفکر و دانشگاهی جوان ایران آموختند. جوانه‏ای که در این سال‏ها با پیکاری تدریجی این نخبگان، زیر فشار، تهمت و بدگمانی شدید، کاشته شد، امروز به درختی تنومند و پر میوه تبدیل شده‏است.

مقالات بسیاری که در نقد اقتدارگرایی، برداشت خشونت آمیز از اسلام، نقد استبداد، پرده برداری از دولت پنهان، نقد توتالیتاریسم و تاکید بر انسانگرایی و دمکراسی و حقوق بشر در این سال‏ها به قلم این فرزانگان ما نوشته شده، اکنون پیروانی به گستردگی همه دانشگاه‏ها و مردم شهرهای بزرگ ایران یافته‏است.

کوشش آگاهانه این فرزانگان ما چیزی جز خواست مسئولیت، قابل فهم و بیان دنیای پیرامونی و ارزش‏های دموکراتیک و کمک به یافتن راه حل برای مسائل پیچیده جامعه ایرانی نبوده‏است. کوشش آن‏ها در راه جستجوی امکانات و راه تحول ایران با نگرشی مسالمت آمیز و کنکاش و نظرآزمایی آن‏ها براستی بزرگترین سرمایه اجتماعی ایران امروز است. در اینراه نیز جز خلاقیت، تجربه و نیز اعتماد بنفس خود، سرمایه دیگری نداشتند.

اکنون صحبت از انحلال حزب مشارکت ایران اسلامی و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و مجازات این فرزانگان، از راه انحلال ملت و نابودی امید به روزهای بهتر می‏گذرد. که این نیز غیر ممکن به‏نظر می‏رسد، زیرا آنچه که در ایران دگردیسی یافته، نگاه اکثریت شهروندان به خود، به آدم و عالم و به گذشته و آینده‏است.