زلزله‌ی اخلاقی در کنار انسداد قانونی، یادداشتی به قلم داریوش محمدپور

نکته‌ی اول این است که بعد از اين غوغاهای ۲۴ ساعت اخیر درباره‌ی نصب، عزل و نصبِ مجدد مشایی، برکناری وزیران دولت احمدی‌نژاد و اختلاف‌های درونی کابينه‌ی دولت نهم،‌ امروز نایب رييس مجلس گفته است که: «جلسات هئیت دولت تا تحلیف رئیس جمهوری غیرقانونی است». اين سخنان در حالی از باهنر صادر می‌شود که فارس نيوز می‌نویسد: «پايگاه اطلاع‌رساني دولت نوشت؛ با وجود تغيير وزير اطلاعات، دولت نهم هنوز مصداق اصل 136 قانوني اساسي نشده است و نهمين هيئت وزيران جمهوري اسلامي ايران در روزهاي پاياني دوره ۴ ساله خود، كماكان به فعاليت عادي ادامه مي دهد» (که اين سخن هم کذب محض است هم آشکارا خلافِ نص صریح قانون) و اين یعنی بحران از اين‌که می‌بينيم بسیار عمیق‌تر است: ما به تحصيل حاصل رسیده‌ایم بدون تلاش زيادی. اين قدم بزرگ را خودِ رييس دولتِ نهم با بی‌کفایتی و بی‌درايتی مکررش برداشته است: او به دست خودش، با شتاب و ناپختگی کاری کرده است که نه به قول آقای باهنر تا «تحليف» بلکه تا هنگام تشکيل دولتِ بعدی، همه‌ی جلسات هيأت دولت غیر قانونی باشد. به عبارت ديگر، ما اکنون با دولتی رو به رو هستیم که همه‌ی اقدامات‌اش غیر قانونی است (یعنی آقای احمدی‌نژاد تا نه روز دیگر فقط باید برود و بخوابد، چون هر کاری بکند غیر قانونی است!). عبور کردن از مرزهای قانونی و از مشروعیت و رسميت انداختن یک دولت چيزی نيست که ابتدا با عزل و سپس با لغو حکم عزل بازگشت‌پذیر شود. اتفاقی که رخ داده است، بدون هیچ گونه تلاشی از سوی مردم، کلیت حاکمیت سياسی يا مجلس، عدم کفایت رييس دولت نهم را در اداره‌ کردن دولت خودش به روشنی تبيين کرد. «آفتاب آمد دلیل آفتاب». نیازی نيست چندان در علل و ريشه‌های رخدادهای اين چند روز گذشته دقیق شويم. چه این ماجرا بازی و دفع‌الوقت باشد و چه تدارک برای اقدامی گسترده‌تر برای تصفيه‌ی نظام سياسی باقی‌مانده (چون آن قسمت دیگر از نظامِ‌ سياسی یعنی بخش بزرگی‌ از نخبگان‌اش امروز در زندان به سر می‌برند)، اتفاق اخير یعنی انسداد کامل سیاسی و غیرقانونی کردن دولت به دستِ خودِ رييس دولت. و این دولت تازه دولت نهم است، نه دولت دهم. و در این تذکره‌ای است برای کسانی که اهل تفکرند!

و اما بعد؛ من هنوز دقیقاً مکانيزم (!) عصبانی شدن آقای قالیباف شهردار تهران را نمی‌فهمم. به صحت و سقم ادعاهای‌اش هم کاری ندارم. قالیباف در اين چند روز گذشته، یک بار حمله‌ای غیر اخلاقی به مشايی و همسرش کرد و بار دیگر (ظاهراً پيش از اين ماجراهای اخیر) که یکی از وزيران احمدی‌نژاد را رسماً شراب‌خوار خوانده است، سخن از همسر فرانسوی او به میان می‌آورد (راستی، آقای قالیباف! اگر زن کسی «فرانسوی» باشد، مرتکب جرم شده است؟!) و با حمله به کردان پای همسرش را هم به میان کشيده است. من آشفتگی‌های سیاست را می‌فهمم، اما هیچ دلیلی وجود ندارد آقای قالیباف درست به همان شيوه‌هایی متوسل شود که احمدی‌نژاد و حاميان‌اش به کار می‌برند. اخلاق هم برای ما خوب است و هم برای دیگران، حتی اگر دشمن‌مان باشد. آقای قاليباف! من از سخن گفتن‌ِ شما وحشت می‌کنم! من به خودم می‌لرزم وقتی می‌بینم شما برای قربانی کردن مشايی (حال مشايی هر کسی که می‌خواهد باشد)، حاضرید به آسانی موازین اخلاقی را زیر پا بگذارید و پليدترین زبان و ادبيات را به کار بگیريد. کردان هر اندازه که دروغ‌گو و مزور باشد، من و شما حق نداریم به هیچ وجه پای خانواده‌اش را به میان بکشيم. مشايی هر اندازه هم که استخوانی در گلوی بخش‌هایی از حاکميت سياسی باشد و زندگی را به کام شما تلخ کرده باشد، باز هم ما حق نداريم برای منکوب کردنِ او سراغِ خانواده‌اش برويم. آقای قالیباف! شما هم مثل رقیبان‌تان هم‌اکنون اخلاق را زير پا گذاشته‌ايد! من این‌ها را به حساب عصبانيت می‌گذارم. از صدر تا ذیل کشور ما همه گویا عصبانی هستند و فرقی نمی‌کند در کدام جناح واقع می‌شوند (مگر معدود افرادی و انگشت‌شمار کسانی که هنوز کوشش می‌کنند که خرد را حاکم کنند). عده‌ای عصبانی می‌شوند و اخلاق، انسانیت و تقوا را به آسانی زیر پا می‌گذارند. اخلاقی‌تر اگر باشیم، کمی تقوای الهی را هم اگر پيش چشم داشته باشيم، می‌توانيم بفهمیم که کارنامه‌ی رييس دولتِ نهم آن‌قدر تاریک هست و آن قدر قانون و اخلاق را زير پا گذاشته است که برای نشان دادن لغزش‌های او و بی‌کفایتی‌های‌اش، نیازی نيست که ما هم اخلاق را زير پا بگذاريم. آقای قالیباف! من از شما می‌ترسم! شما هم نهایتاً با اين اخلاق و این ادبیات به رييس قانون‌گریز و اخلاق‌ستیز دولت نهم نزدیک خواهيد شد. اگر شما رييس جمهور شده بودید، وضع ما باز هم بهتر نبود. من از این تفکر، از این نگاه بازجویانه‌ای که حاضر است اخلاق را به آسانی زير پا بگذارد، وحشت دارم. شما ظاهراً از خدا نمی‌ترسيد (درست مثل همان کسانی که دارید گريبان‌شان را می‌گیريد)؛ ما باید به خودمان بيايیم و از کسانی که ترسی از خدا ندارند، بيشتر بترسيم. آقای قالیباف!‌ اشتباه نکنید! شاید حرف‌هایی که زده‌اید از روی درد بوده است و احساس مسؤولیت، ولی اين نوع سخن گفتن خودش نقض غرض است. بیشتر فکر کنید، شاید تکان خوردید از مرور همین حرف‌ها. هر اندازه که شنیدن بعضی از حرف‌ها - که نشان درد دين دارد - از دهان شما، مایه‌ی اميدواری است، دیدن لغزش‌هایی دیگر، اسباب نومیدی هم می‌شود. در جایگاه خدایی نشستن و دینداری این و آن را اندازه گرفتن و به اطلاق اعضای جبهه ی مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را متهم به بی دینی کردن پای نهادن در همان کژراهه ای است که رئیس دولت دروغ آیین در آن گام می زند.

مایه‌ی دریغ است که امروز در کشورمان دو مشکل بزرگ داريم: انسداد قانونی و آشفتگی اخلاقی. آقای احمدی‌نژاد تنها یک نشانه و یکی از عينیت‌های این وضعیت است: او خودش هم قانون‌گريز و قانون‌شکن بوده است و هم به دفعات مهم‌تری موازینِ اخلاقی را زیر پا گذاشته است (مناظره‌ها، تنها نمونه‌هایی نزدیک‌تر و دمِ دستی‌تر از بی‌اخلاقی‌های عیانِ رييس دولتِ نهم بود). قانون‌شکنیِ مجریان قانون، نباید بهانه شود برای عبور از اخلاق. فجایع سياست نباید باعث شود ديدگانِ خرد و ایمان‌مان کور شود. کشور ما در این بحران‌های پر فتنه، سخت نيازمند قانون و اخلاق است. این دو همان چیزهایی هستند که این روزها به آسانی در هیجان، خشم، هوس و البته شيطنت گم می‌شوند. و اشتباه نکنید، عنان همه‌ی اين‌ها ابتدائاً به دست کسانی است که یا مجری قانون باید باشند، يا مدافع‌اش؛ یا باید مجری عدالت باشند و يا باید خود نمادِ عدالت باشند (که نیستند). اگر امروز جنبشی برای اصلاح در کشور ما هست، هدف غايی و نهایی‌اش اصلاح يک انتخابات و رأی‌گیری نیست؛ هدف باید بازگشت به حاکميت قانون و زنده کردن موازین اخلاقی باشد.

منبع: وبلاگ ملکوت